Mąka orkiszowa pasuje do polskiej kuchni codziennej znacznie lepiej, niż większości osób się wydaje. Wystarczy raz zastąpić nią pszenną w przepisie na naleśniki czy pierogi, by zauważyć różnicę w smaku, sytości i strukturze potrawy. W tym zestawieniu przygotowaliśmy dziesięć sprawdzonych przepisów, które od lat wychodzą w kuchniach naszych klientów i w naszej własnej rodzinie. Wszystkie używają mąki orkiszowej z radzyńskiego młyna, każdy można zrobić w godzinę lub krócej. Idealne na śniadania, drugie śniadania, podwieczorki i niedzielne obiady, bez kompromisu na smaku.
Naleśniki z mąki orkiszowej wychodzą cieńsze, bardziej elastyczne i nieco bardziej sycące niż z mąki pszennej. Bazowy przepis to 200 g mąki orkiszowej typ 700, 400 ml mleka, 1 jajko, szczypta soli i łyżka oliwy. Wszystko miksujemy na gładkie ciasto i odstawiamy na 15 minut, by gluten się zrelaksował. Smażymy na rozgrzanej patelni przez minutę z każdej strony, najlepiej na klarowanym maśle, które nie dymi w wysokich temperaturach.
Wariant 1: Naleśniki klasyczne z serem i powidłami. Najprostszy wariant na podwieczorek. Smażymy cienkie naleśniki według przepisu bazowego, na każdym rozsmarowujemy łyżkę twarogu wymieszanego z miodem i odrobinę powideł śliwkowych. Składamy w trójkąt lub rolujemy w roladkę. Wystarcza na 4-osobową rodzinę z 250 g sera. Pełnoziarnisty smak orkiszu świetnie komponuje się z lekko kwaskowatym twarogiem i słodkimi powidłami.
Wariant 2: Naleśniki ze szpinakiem i fetą (wytrawne). Do bazowego ciasta dodaj łyżeczkę soli morskiej lub soli himalajskiej różowej drobnej (zamiast szczypty) i odrobinę mielonego pieprzu. Na patelni podsmaż 200 g świeżego szpinaku z ząbkiem czosnku, dodaj 100 g pokruszonej fety. Tym farszem nadziej naleśniki, polej oliwą z oliwek pierwszego tłoczenia. Idealne na lekki obiad lub wegetariańską kolację.
Wariant 3: Naleśniki bananowe dla dzieci (bez cukru). Do bazowego ciasta dodaj jednego rozgniecionego widelcem dojrzałego banana i pominij sól. Smaż na klarowanym maśle. Banan słodzi naturalnie, więc nie musisz dodawać cukru ani syropu. Po usmażeniu podawaj z domowym musem owocowym lub świeżymi malinami. Dzieci je uwielbiają, a ty masz spokój co do składu.
Gofry orkiszowe to weekendowe śniadanie polskich rodzin. W przeciwieństwie do tych z mąki pszennej zachowują chrupkość nawet po godzinie od upieczenia, bo orkisz wiąże mniej wody. Bazowy przepis: 300 g mąki orkiszowej typ 700, 2 jajka, 300 ml mleka, 50 g rozpuszczonego masła, 30 g cukru trzcinowego (lub ksylitolu), szczypta soli, łyżeczka proszku do pieczenia. Wszystko miksujemy i wlewamy do rozgrzanej gofrownicy. Z porcji wychodzi 8-10 gofrów średniej wielkości.
Wariant 4: Gofry pełnoziarniste z dodatkiem typu 1850. Zamień połowę mąki typ 700 na typ 1850. Otrzymasz gofry o lekko brązowym kolorze, bardziej zbożowym smaku i wyższej zawartości błonnika. Podawaj z bitą śmietaną i sezonowymi owocami. Wariant dobry dla dzieci, które boją się ciemnego pieczywa, ale dietetyk zaleca więcej mąki pełnoziarnistej w diecie. Sycą bardziej niż klasyczne gofry, więc jeden talerz wystarcza na dłużej niż do drugiego śniadania.
Wariant 5: Gofry waniliowe z miodem manuka. Do bazowego ciasta dodaj łyżeczkę naturalnego ekstraktu z wanilii. Po wyjęciu z gofrownicy polej cienką warstwą miodu manuka MGO 100+ z naszej kategorii Miód Manuka. Wariant świąteczny, świetny na weekendowe śniadanie rodzinne lub przy okazji wizyty gości. Aromat wanilii i miodu manuka łączy się z orzechowym smakiem orkiszu w sposób, którego nie da się uzyskać z mąki pszennej.
Pierogi z orkiszu wychodzą bardziej elastyczne i mniej kleiste niż z mąki pszennej. Ciasto łatwiej wałkować, a pierogi nie pękają podczas gotowania. Bazowy przepis na ciasto na pierogi: 500 g mąki orkiszowej typ 700, 250 ml ciepłej wody (nie wrzącej), 1 jajko, łyżeczka soli, łyżka oliwy. Wyrabiaj 5 minut, owiń folią i odstaw na 30 minut. Po tym czasie ciasto jest gotowe do wałkowania na cienki placek o grubości 2-3 mm.
Wariant 6: Pierogi ruskie z orkiszowego ciasta. Klasyka polskiej kuchni. Farsz: 400 g twarogu półtłustego, 400 g ugotowanych ziemniaków, 1 duża cebula podsmażona na maśle, sól, pieprz, gałka muszkatołowa do smaku. Z porcji ciasta lepimy około 50 pierogów. Gotujemy w osolonej wodzie przez 4-5 minut od wypłynięcia. Polewamy podsmażoną cebulką lub okraszamy skwarkami. Mąka orkiszowa daje cieście delikatnie orzechowy posmak, który komponuje się z farszem ruskim lepiej niż standardowa pszenica.
Wariant 7: Pierogi z kapustą i grzybami na święta. Farsz: 500 g kiszonej kapusty, 30 g suszonych grzybów (namoczonych przez noc), 1 cebula, sól, pieprz. Kapustę gotujemy z grzybami i wodą z namaczania przez 40 minut, odsączamy, drobno siekamy z grzybami i podsmażoną cebulą. Z porcji ciasta lepimy 40 pierogów na świąteczny stół. Orkiszowe ciasto wytrzymuje długie gotowanie i nie traci elastyczności po zamrożeniu, więc te pierogi warto zrobić z zapasem na całe święta.
Dla rodzin, które rano nie mają czasu, mamy jeszcze trzy szybkie pomysły na wykorzystanie mąki orkiszowej w kuchni codziennej. Każdy do przygotowania w 20-30 minut i nadający się dla dzieci.
Wariant 8: Racuchy jabłkowe. 200 g mąki orkiszowej typ 700, 200 ml mleka, 1 jajko, 1 łyżeczka proszku do pieczenia, 2 starte jabłka. Smażymy łyżką na rozgrzanym oleju przez 2 minuty z każdej strony. Posypujemy ksylitolem zamiast cukru pudru.
Wariant 9: Pancakes amerykańskie. Bazowy przepis na gofry plus 1 dodatkowa łyżka mleka i bez proszku do pieczenia (lub z dwukrotną dawką sody). Smażymy na suchej patelni do pojawienia się bąbelków. Podajemy z syropem klonowym z naszej kategorii Miód i Syropy.
Wariant 10: Naleśniki dyniowe (jesienne). Do bazowego ciasta na naleśniki dodaj 100 g purée z pieczonej dyni i pominij 50 ml mleka. Pasują z masłem orzechowym z naszej kategorii Masła z Orzechów.
Każdy z tych dziesięciu przepisów testowaliśmy wielokrotnie w domowych kuchniach. Z naszej praktyki wynika, że dzieci najszybciej akceptują orkiszowe gofry waniliowe i racuchy jabłkowe, bo te dwa wypieki najbardziej przypominają smakowo wersje pszenne. Pierogi orkiszowe są zaś niezbędnym wyborem dla osób ze świadomością zdrowotną, które chcą jeść tradycyjne polskie potrawy bez wyrzutów sumienia o jasną mąkę.
Czy w każdym przepisie można zamienić mąkę pszenną na orkiszową 1:1? Tak, ale w cieście z mąki orkiszowej często trzeba dodać 5-10% więcej płynu, bo orkisz mocniej chłonie wodę (szczególnie w typach 1850 i 2000). Zacznij od proporcji 1:1 i dolewaj wodę po łyżce, jeśli ciasto wydaje się zbyt suche.
Czy mogę zamrozić ciasto na pierogi z mąki orkiszowej? Tak, ciasto orkiszowe doskonale znosi mrożenie. Podzielić na porcje 500 g, owinąć folią, włożyć do zamrażarki. Rozmrażać w lodówce 12 godzin przed użyciem. Pierogi gotowe (uformowane, niegotowane) też świetnie się mrożą, układane na blasze posypanej mąką.
Naleśniki pękają na patelni, co robię źle? Ciasto jest zbyt gęste lub patelnia za zimna. Rozrzedź ciasto 2-3 łyżkami mleka i sprawdź, czy patelnia jest gorąca (kropla wody powinna parować od razu po wpadnięciu na powierzchnię). Krzemowe powierzchnie do gofrownicy też trzeba dobrze rozgrzać przed pierwszymi goframi.
Czy dzieci tolerują smak orkiszu? W naszej rodzinie tak. Pierwsze próby najlepiej zaczynać od jasnej mąki typu 700 i potraw, które dzieci już kochają (naleśniki, gofry, pierogi z serem). Po kilku tygodniach można wprowadzać typ 1850, a po kilku miesiącach razowiec.
Gdzie kupić świeżą mąkę orkiszową na te przepisy? W sklepie internetowym BogutynMłyn oferujemy mąki orkiszowe wszystkich typów (700, 1850, 2000, 3000) mielone w naszym młynie w Radzyniu Podlaskim. Wysyłka w ciągu 48 godzin od zamówienia, świeży produkt prosto z polskiego pola na twój stół.
Te dziesięć przepisów to zaledwie wycinek tego, co można upiec, ugotować i usmażyć z mąki orkiszowej. W naszej kategorii mąk orkiszowych znajdziesz wszystkie typy potrzebne, by przygotować dowolny z nich. Warto pamiętać, że świeżo mielona mąka różni się od przemysłowej dostępnej w supermarketach pod względem smaku, aromatu i wartości odżywczej. Dzieci, które wcześniej nie chciały jeść pełnoziarnistego pieczywa, często zaczynają je akceptować, gdy poczują różnicę w smaku domowych pierogów lub gofrów z prawdziwego orkiszu z polskiego młyna.
